بوم
پايه دوازدهم
كلاس هاي چندپايه
معرفي كتاب
همايش ها
مقاله ها
 
 
 
مدارس هوشمند چيست؟
نويسنده: مجتبي جمالي - معلم مدارس تهران

آموزش رايج در مدارس كشور يك آموزش سنتي است كه با مدد جستن از حداقل و وسايل و امكانات ديداري و شنيداري صورت مي‌گيرد و يا عبارت ديگر آموزش فقط شنيداري مي‌باشد. درحالي كه با ياري جستن از فناوري اطلاعات مي‌توانيم محيط آموزشي را جذاب‌تر و ماندگاري مطالب درسي را طولاني‌تر نماييم .
در مدارس معمولي طرح درس معلم شامل مجموعه‌‌اي از دستورالعمل‌ها برنامه‌هاي درسي سؤالات تمرينات اضافه امتحانات كلاس و... مي‌شود. اما در مدارس چندرسانه‌اي علاوه بر اين موارد معلم از مواد آموزشي چندرسانه‌اي شامل فيلم عكس صدا اسلايد و. .. استفاده مي‌كند تا كيفيت و ماندگاري آموزش را ارتقا بخشد. اين قدم اول در راه حركت به سمت مدارس هوشمند است.
درباره اثر فناوري اطلاعات و ارتباطات بر نظام آموزشي دو رويكرد متفاوت وجود دارد. برخي معتقدند اثر فناوري‌هاي جديد تدريجي است و فناوري اطلاعات فقط سبب دسترسي سريعتر به اطلاعات و كارآمدي بيشتر انتقال مطالب در شيوه‌هاي سنتي تدريس مي‌گردد. در رويكردي ديگر اعتقاد بر اين است ورود فناوري اطلاعات و ارتباطات اساساً اهداف تعليم و تعليم و تربيت را تغيير مي‌دهد. با اين ديدگاه برتري فناوري اطلاعات بر شيوه‌هاي سنتي تدريس آشكار مي‌گردد. اما توجه به اين نكته حايز اهميت است كه جهت ايجاد انقلاب در نظام آموزشي علاوه بر ياري جستن از فناوري اطلاعات بايد فرهنگ ياددهي ـ يادگيري نيز متحول گردد.
ورود فناوري‌هاي اطلاعاتي نه تنها تحولي ايجاد نخواهد كرد بلكه به تقويت سنت‌هاي محافظه‌كارانه آموزشي منجر خواهد شد. لذا تغيير در مدرسه سنتي به سوي مدرسه هوشمند نيازمند تغيير در نظام آموزش و پرورش كشور مي‌باشد و هيچگاه راه‌اندازي مدارس هوشمند ميسر نخواهد شد مگر ساختار نظام آموزش و پرورش تغيير يابد. اين امر نيازمند برنامه‌ريزي حداقل بيست‌ساله مي‌باشد. اين تغيير مي‌بايست قدم به قدم و با درايت و تفكر باشد.
تعريف‌:
مدارس هوشمند مدرسه فيزيكي است كه كنترل و مديريت آن مبتني بر فناوري رايانه و شبكه مي‌باشد و محتواي اكثر دروس الكترونيكي و سيستم ارزشيابي و نظام آن نيز هوشمند است.
علت تشكيل:
1 ـ چرا مدرسه هوشمند طراحي كنيم
2 ـ ويژگي‌هاي مدارس هوشمند چيست
3 ـ لزوم تجديدنظر در امر آموزش و پرورش چيست
4 ـ عوامل موفقيت در ايجاد و عملياتي كردن مدارس هوشمند چيست
فلسفه سيستمي از طريق دانش تفكر و منطقه موجب گسترش بينش مي‌شود فلسفه سيستمي بر تجديدنظر و جهان‌بيني منجر مي‌شود كه جهت‌گيري آن توسعه‌گرايي روش تفكر فعال غيرخطي تركيب‌محور و كل‌گرا است.
مدارس هوشمند رويكرد جديد آموزشي است كه با تلفيق فناوري اطلاعات و برنامه‌هاي درسي تغييرات اساسي در فرايند ياددهي و يادگيري را به دنبال خواهد داشت. در اين رويكرد نقش معلم به عنوان راهنما و نه انتقال‌دهنده دانش نقش دانش‌آموز به عنوان عضو فعال خلاق نقاد و مشاركت‌جو به‌جاي عضوي منفعل و مصرف‌كننده دانش و نظام ارزشيابي به صورت فرايندمحور نه نتيجه‌محور تغيير خواهد نمود.
مدارس هوشمند از دستاوردهاي مهم توسعه فناوري اطلاعات در برنامه‌هاي آموزش و پرورش مي‌باشد كه فوائد و آثار و نتايج آن نه‌تنها در محيط آموزشي تأثيرات خود را خواهد داشت بلكه تحولي نوين همراه با تجارب واقعي محيط زندگي دانش‌آموزان و فرداي آنها خواهد بود در قرن بيست‌ويكم تصور آن است كه دانش‌آموزان به جاي كيف‌هاي مملو از كتاب‌هاي درسي حجيم با كامپيوترهاي كيفي (لپ‌تاپ) سر كلاس درس حاضر خواهند شد. امكان دسترسي آن‌ها به اطلاعات نامحدود را فراهم خواهد ساخت. امتحانات از طريق رايانه انجام خواهد شد و دانش‌آموزاني كه به علت بيماري نتوانند در كلاس درس حاضر شوند قادر خواهند بود در منزل از طريق رايانه‌ها درس‌هاي خود را دنبال كنند.
در مدرسه هوشمند فلسفه آموزشي بر اين موضوع تأكيد دارد كه هر كس بيشتر توانايي دارد مي‌تواند بيشتر ياد بگيرد و برنامه آموزشي طوري طراحي مي‌گردد كه تمامي نيازهاي متفاوت و توانايي دانش‌آموزان را پوشش دهد.
تحولات علمي در سال‌هاي اخير به‌خصوص در زمينه فناوري اطلاعات لزوم تجديدنظر در امر آموزش و پرورش را صد چندان نموده است تا بتوان از اين طريق همگام با تحولات علمي و اطلاعات هزاره جديد حركت نمود.
اهداف:
رشد همه‌جانبه دانش‌آموزان (ذهني جسمي عاطفي و رواني‌)
ارتقاء توانايي‌ها و قابليت‌هاي فردي
تربيت نيروي انساني متفكر و آشنا به فناوري
افزايش مشاركت دانش‌آموز در جريان نوين آموزشي
راهبردها و خط‌مشي‌ها :
تأكيد بر مهارت‌هاي فكر كردن
تأكيد بر مهارت‌هاي آموزشي نوين
تدريس ارزش‌ها و زبان از طريق آموزش
فراهم نمودن محيط ياددهي ـ يادگيري نوين
فراهم كردن انواع شيوه‌هاي آموزشي براي استعدادهاي مختلف
دانش‌آموزان اين نوع مدارس چه مشخصاتي دارند
اين مدارس دانش‌آموزان را به گونه‌اي تربيت مي‌كنند كه پس از فارغ‌التحصيل شدن به راحتي بتوانند جذب محيط
هاي كاري و صنايع نوين شوند.
متأسفانه سيستم آموزشي بسياري از كشورهاي جهان در 50 سال گذشته تغييري نكرده است و عموماً بر مبناي حضور فيزيكي دانش‌آموزان در محيط مدرسه و محدوديت‌هاي خاص آن متمركز بوده است در حالي كه مدارس هوشمند مي‌توانند مدارس را به منازل منتقل كنند تا دانش‌آموز بتواند در ساعات غيرحضوري نيز كه وقت مناسبي دارد فضاي آموزشي را براي خود به وجود آورد. در مدارس سنتي محدوديت‌هاي بسياري به‌خصوص در زمينه دسترسي به اطلاعات وجود دارد زيرا دانش‌آموز فقط وابسته به كتاب‌هاي محدود درسي و دانش چند معلمي است كه با او سر و كار دارند از نظر فيزيكي نيز محيط مدرسه و كمبودهاي آموزشي مي‌توانند محدوديت‌هاي ديگري براي آموزش سنتي باشد در حالي كه در مدارس هوشمند بسياري از كمبودها از طريق شبكه‌هاي مختلف دسترسي به اطلاعات رفع شده است. بايد يادآور شد كه تفاوت‌هاي مدارس هوشمند و سنتي بسيار زياد است در مدارس هوشمند معمولاً محتواي درسي بر حسب توان دانش‌آموز برنامه‌ريزي مي‌شود و در نتيجه در يك كلاس 40 نفره ممكن است 40 نوع فضاي آموزشي مهيا شود تا دانش‌آموزان داراي توانمندي بيشتر بتوانند از مطالب و امكانات بيشتر استفاده كنند و دانش‌آموزان داراي توانمندي بيشتر بتوانند از مطالب و امكانات بيشتر استفاده كنند و دانش‌آموزان ضعيف تر نيز در انتهاي كلاس نمانند. خودكارسازي سيستم آموزشي و رأي‌گيري و ارزيابي وضعيت هر دانش‌آموز نيز از تفاوت‌هاي عمده‌اي است كه سيستم‌هاي مدارس هوشمند به راحتي آن را در درون خود دارند و همين‌طور مي‌توان از طريق همين سيستم‌هاي خودكار نقش اوليا را در هدايت دانش‌آموزان افزايش داد.
بنابراين وقتي نام مدرسه هوشمند را مي‌بريم از مدرسه‌اي صحبت مي‌كنيم كه سيستم آن براي هر دانش‌آموز متفاوت است و نكته مهم اين است كه در اين سيستم دانش‌آموز اصولاً ياد مي‌گيرد كه چگونه و بدون اتكا به ديگران از مجموعه اطلاعات جهاني بهره‌مند شود.
دانش‌آموزان در مدرسه هوشمند نقش ياددهنده و يادگيرنده را برعهده دارند. در اين مدرسه برنامه درسي محدودكننده نيست و به دانش‌آموزان اجازه داده مي‌شود از برنامه‌هاي درس خود فراتر گام بردارند. در اين مدرسه روش تدريس بر اساس دانش‌آموزان محوري است‌. تأكيد بر مهارت فكر كردن و فراهم ساختن محيط ياددهي ـ يادگيري از راهبردها و خط‌مشي‌هاي مدرسه هوشمند است. هفت اصل كليدي در مدارس هوشمند عبارتند از: 1) دانش اخلاق 2) استعداد يادگيري 3) توجه به فهم مطالب 4) آموختن با هدف تسلط و انتقال آن 5) ارزيابي آموخته‌ها به شكل متمركز 6) غلبه بر مشكلات 7) مدرسه به عنوان يك سازمان آموزشي .

 درمدارس هوشمند كامپيوتر جايگزين تخته سياه و CD جاي دفتر مشق را مي گيرد . دانش آموزان مي توانند از طريق اينترنت اطلاعات بسياري را درباره هر موضوع كه بخواهند بدست آورند. در اين سيستم معلم و شاگرد هر دو توليد محتواي الكترونيكي و درس را به‌صورت CD ارائه مي‌كنند. در اين مدارس آموزش منحصر به معلم نيست و دانش‌آموز نقش اساسي در آموختن مباحث علمي دارد . دبيران با استفاده از محتواي درسي الكترونيكي موجب تفهيم بهتر مطالب درس و صرفه‌جويي در وقت مي‌شوند و دانش‌آموزان هم اين فرصت را دارند كه توانايي و قابليت‌هاي خود را آشكار و به توليد محتوا بپردازند.
در اين گونه مدارس كسب موفقيت دست‌يافتني است و ميزان آن به تلاش و پيگيري دانش‌آموزان و هدايت صحيح و جهت‌دار بستگي دارد. در اين روش روح پژوهش و جستجوگري جايگزين روحيه بي‌هدف دانش‌آموزان خواهد شد. در اين روش ركن اصلي براي هر گونه تغيير، تغيير در فكر است و ابزار و امكانات تنها وسيله‌اي براي جامه عمل پوشاندن افكار هستند.
در مدارس هوشمند معلمان مي‌توانند به جاي اينكه تلاش كنند خودشان پاسخي براي پرسش‌هاي دانش‌آموزان پيدا كنند. از آن‌ها بخواهند پاسخ پرسشهايشان را در كامپيوتر پيدا كنند و براي بقيه بازگو كنند.
مدارس هوشمند مدارسي هستند كه مباني توسعه آنها استفاده از فناوري‌هاي نوين اطلاعات و ارتباطات مي‌باشد و تفاوت آن با مدارس مجازي اين است كه در اين مدارس دانش‌آموزان بايد حضور فيزيكي داشته باشند اما در مدرسه مجازي دانش‌آموزان و معلم
مي‌توانند كيلومترها از هم فاصله داشته باشند. معلمان مدارس هوشمند الزامي به متخصص بودن در حوزه IT ندارند بلكه بايد بتوانند از سيستم اين مدرسه مطلع باشند و از امكانات آن خوب استفاده كنند معلم بايد خوب بداند كه منابع در كجاها وجود دارند كه وقتي دانش آموزان سئوالي مطرح كردند آنان را به منابع مورد نظر راهنمايي كند.
ارتباط والدين با مدرسه از طريق كامپيوتر انجام مي گيرد و اين امكان را دارد كه با مدير يا معلمان مدرسه ارتباط برقرار كنند و از وضعيت تحصيلي
فرزند خود آگاه شوند . كتابخانه اين مدرسه يك كتابخانه الكترونيكي است و دانش آموز مي تواند به صورت Online از آن استفاده نمايد. در محيطهاي گفت و گو، بحث و پرسش و پاسخ به صورت همزمان و ناهمزمان در اين مدرسه فعال است.

منبع: روزنامه جمهوري اسلامي


 

دفعات بازديد: 4877
تعداد بازديدكنندگان: 4607