بوم
پايه دوازدهم
كلاس هاي چندپايه
معرفي كتاب
همايش ها
مقاله ها
 
 
 
فناوري اطلاعات و ارتباطات در آموزش و پرورش
 رحيم آصفي املشي- كارشناسي ارشد برنامه‌ريزي آموزشي

فناوري اطلاعات و ارتباطات به مثابه بخشي از فرايند ياددهي- يادگيري به سه شكل به كار مي‌رود، يكي به مثابه هدف، ديگري به مثابه رسانه (ندرلندز، 1992) و مورد سوم به مثابه ابزاري كه اغلب براي سازمان و مديريت در مدارس مورد استفاده قرار مي‌گيرد.
1- فناوري اطلاعات و ارتباطات به عنوان هدف
كاربرد فناوري اطلاعات و ارتباطات در آموزش و پرورش به صورت يك هدف، به يادگيري مجدد فناوري اطلاعات و كاربرد آن در جامعه اشاره دارد و عمدتاً به دروس خاصي از قبيل آموزش رايانه يا انفورماتيك، محدود نمي‌شود. بلكه فناوري اطلاعات و ارتباطات به صورت يك هدف به طور وسيعي در برنامه‌هاي درسي مدارس، به‌ويژه در مدارس متوسطه به كار برده مي‌شود. با استفاده از فناوري اطلاعات و ارتباطات به مثابه يك هدف درسي، دانش‌آموز با مهمترين دروندادها و بروندادهاي فناوري اطلاعات كه پديده‌اي مهم ولي پنهان در جامعه است، آشنا مي‌شود، و هدف از آموزش آن جلوگيري از بي‌سوادي در رايانه است. 
2- فناوري اطلاعات و ارتباطات به مثابه رسانه‌اي براي ارتقاي فرآيند يادگيري
شكل ديگر كاربرد فناوري اطلاعات و ارتباطات استفاده از آن به مثابه رسانه‌اي براي تدريس و يادگيري است. رسانه‌اي كه از طريق آن معلمان بتوانند تدريس كنند و فراگيرندگان ياد بگيرند. فناوري اطلاعات و ارتباطات به صورت يك رسانه به اشكال گوناگون ظاهر مي‌شود.
اشكالي مثل تمرين‌هاي علمي، شبيه‌سازي، تدريس خصوصي، نظام‌هاي يادگيري انفرادي، شبكه‌هاي آموزشي، برنامه‌هاي چندرسانه‌اي، نظام‌هاي تهيه و تدوين آزمون و ... .
از فناوري اطلاعات و ارتباطات معمولاً به مثابه رسانه‌اي كه تنها به محتوا محدود نمي‌شود و در هر جايي به فرايند تدريس و يادگيري كمك مي‌كند، ياد مي‌كنيم. كاربرد واقعي و رايج فناوري اطلاعات و ارتباطات به صورت يك رسانه بسيار نادر است، اگرچه علاقه فزاينده‌اي براي استفاده از آن وجود دارد.
بديهي است كه با بهره‌گيري از فناوري اطلاعات و ارتباطات در فرايند يادگيري (به صورت يك رسانه يادگيري) شالوده و ساختار يادگيري تغيير خواهد كرد و اين امر فقط در ارتباط مستقيم با تغيير در نقش‌هاي معلم و دانش‌آموز و تحول ساختار محتوا امكان‌پذير است تا بتوان از توان بالقوه‌اي كه فناوري اطلاعات و ارتباطات براي ارتقا و بهبود فرايند يادگيري فراهم مي‌كند، بهره‌مند شد.
3- فناوري اطلاعات و ارتباطات به عنوان ابزار
نمونه‌اي از كاربرد فناوري اطلاعات و ارتباطات معطوف به سازمان و مديريت در يك نظام نظارتي دانش آموز- محور است. در اين مورد فناوري اطلاعات و ارتباطات فرايند يادگيري را تشكيل نمي‌دهد، اما استفاده از آن در كلاس درس يا مدرسه مورد حمايت دست‌اندركاران نظام تعليم و تربيت قرار مي‌گيرد.
ويژگي‌هاي يادگيري مبتني بر فناوري اطلاعات و ارتباطات براي يادگيري 
1-  به اشتراك‌گذاري منابع يادگيري 
يكي از برجسته‌ترين ويژگي‌هايي كه در يادگيري مشاركتي مورد تأكيد بوده و با استفاده از فناوري اطلاعاتي نيز مي‌توان آن را تقويت نمود موضوع به اشتراك گذاشتن منابع يادگيري در ميان اعضاي گروه يادگيري و سايرين مي‌باشد. به عنوان نمونه اي بارز در استفاده از اين ويژگي مي‌توان از مدارس شهر فاري بلوت در ايالت مينسوتاي آمريكا نام برد. در اين مدارس به اشتراك‌گذاري منابع يادگيري، پروژه‌ها، جداول كاري و ساير اطلاعات مورد نياز جهت يادگيري ميان اعضاي گروه‌هاي يادگيري و معلمان مرسوم بوده و برخي از منابع آموزشي تهيه‌شده توسط دانش‌آموزان نيز از طريق شبكه‌هاي ارتباطي در اختيار ساير مدارس قرار مي‌گيرد تا در صورت نياز مورد استفاده قرار گيرند. از اين طريق دانش‌آموزان بدون ارتباط حضوري اطلاعات و يافته‌ها و نتايج فعاليت‌هاي خود را به راحتي در اختيار ساير اعضاي گروه قرار مي‌دهند و از اين طريق ضمن انجام مسئوليت‌هاي فردي به عنوان عضو گروه سايرين را در جريان فعاليت‌هاي خود قرار مي‌دهند و به صورت همگام مي‌توانند از راهنمايي‌هاي ساير فراگيران و حتي معلمان استفاده نمايند.
2- به اشتراك‌گذاري فضاي آموزشي
با استفاده از فناوري اطلاعاتي و ارتباطي فضاي آموزشي ديگر محدود به كلاس درس نبوده و فضايي به وسعت تمام كره زمين را تحت پوشش قرار مي‌دهد. در اين فضا بدون ضرورت در حضور فيزيكي در كلاس‌هاي درس فراگيران مي‌توانند با برقراري ارتباطي ساده با معلمان خود از راهنمايي‌ها و هدايت‌هاي آنان استفاده نموده و با ايشان و ساير فراگيران به اشكال مختلف متني، صوتي، تصويري در ارتباط باشند.
در مدرسه ابتدايي
broad elyst در شرق ايالت DEVON دانش‌آموزان 8 ساله براي ارتباط با يكديگر و همچنين ارتباط با معلمان خود از شبكه استفاده مي‌نمايند عمده اين ارتباط‌ها از طريق E-mail و Chat
ميسر مي‌باشد و فراگيران در اين سيستم ضمن تقويت مهارت‌هاي ارتباطي به تقويت ساختار ادبيات و مهارت‌هاي نوشتاري خود مي‌پردازند.
با استفاده از اين فناوري معلمان قادر خواهند بود كه منابع و موضوعات جديد را به صورتي زنده جهت يادگيري در اختيار فراگيران نيز با انگيزه‌اي بيش از پيش به انجام مسئوليت‌ها در گروه‌هاي يادگيري بپردازند.
3- ايجاد زمينه هاي يادگيري مستقل براي فراگيران
به‌كارگيري فناوري اطلاعاتي و ارتباطي از آنجا زمينه‌هاي استقلال در يادگيري را فراهم مي‌آورد كه در به كارگيري اين فناوري دانش‌آموزان به طريقي فعاليت مي‌نمايند تا از كمترين راهنمايي‌ها و هدايت‌هاي معلمان استفاده نمايند و معني اين جمله آن است كه نقش معلمان نيز در به كارگيري اين فناوري تغييراتي داشته باشد (براساس انتظارات الگوي يادگيري مشاركتي) و ديگر معلمان تنها هدايت‌كننده‌اي فعال نخواهند بود و مبدل به راهنما و مدير جريان‌هاي يادگيري در كلاس درس خواهند شد. 
براي مثال در يكي از مدارس ايالت
DEVON دانش‌آموزان از نرم‌افزاري استفاده مي‌نمايند كه مانند يك آزمايشگاه موسيقي طراحي شده است و ايشان با حداقل هدايت معلمان خود قادرند تا موسيقي مورد نظر خود را طراحي نموده و از طريق ميكروفن آن را توليد و ضبط نمايند.
 4- در اختيار قرار دادن حجم وسيعي از اطلاعات موردنياز در زماني بسيار كوتاه
امروزه تقريباً همه كاربران شبكه‌هاي ارتباطي و اطلاعاتي در اين رابطه اتفاق نظر دارند كه با استفاده از اين شبكه‌ها مي‌توان حجم وسيعي از اطلاعات موردنياز را در حداقل زمان ممكن جمع‌آوري نمود كه جمع‌آوري اين اطلاعات از سايت‌هاي مختلف در سراسر جهان انجام مي‌شود و در هر زمينه آخرين اطلاعات و دانش‌ها را در اختيار كاربران قرار مي‌دهد.
5- توسعه روش‌هاي ارزشيابي و كنترل فراگيران (حتي در خارج از كلاس‌هاي درس)
با استفاده از فناوري اطلاعاتي و ارتباطي ارزشيابي از فراگيران امري بسيار ساده بوده كه از طريق آزمون‌هاي
on - Line نيز قابل اجرا مي‌باشد. در جريان پاسخگويي از طريق نرم‌افزارهاي مشخص نقاط ضعف و نقاط قوت براي معلمان و حتي فراگيران قابل استخراج است و در كمترين زمان‌ معلمان از نقاط ضعف فراگيران آگاه مي‌شوند. 
اطلاعات فردي و گروهي دانش‌آموزان در انجام مسئوليت‌هاي خويش و همچنين كسب نمرات مختلف به سرعت قابل بررسي و تجزيه و تحليل است و از اين طريق فراگيران در كمترين زمان ممكن از نتايج عملكرد تحصيلي خود مطلع مي‌شوند.
معلمان مي‌توانند حتي در منزلشان آزمون‌ها و تكاليفي را براي فراگيران ارسال نموده و حتي نحوه پاسخگويي به سؤالات و ارائه جواب‌ها را نيز به صورت
on - Line مشاهده نمايند و از اين طريق فراگيران را كنترل نمايند.

منبع: روزنامه رسالت       تاريخ: 7/9/87

دفعات بازديد: 2538
تعداد بازديدكنندگان: 2438