مقاله ها
 
 
 
پاسخ مبسوط سازمان پژوهش درباره خبر نادرست"حذف شهید فهمیده از کتابهای درسی"

باسمه تعالی

پاسخ مبسوط سازمان پژوهش درباره خبر نادرست"حذف شهید فهمیده از کتابهای درسی"

 

زمینه:

فضای مجازی و رسانه ای کشور در روزهای ابتدایی مهرماه آکنده از مطالبی نگران کننده و حساسیت برانگیز پیرامون حذف ارزش های دفاع مقدس، از جمله حذف شهید فهمیده از کتابهای درسی بود.

آن چه بر این فضای رسانه ای و حساسیت آن دامن می زد انتشار هم زمان مقاله ای در یکی از نشریات رژیم صهیونیستی بود که در آن به نقش موثر کتابهای درسی و حجم گسترده مطالب آن در ترویج فرهنگ جهاد و شهادت و مبارزه با استکبار در نظام آموزشی ایران، بویژه کتابهای آمادگی دفاعی و دینی دوره ابتدایی و دبیرستان و خطرات این امر اشاره شده بود. این مقاله در فضای مجازی کشور بازنشر گسترده ای داشت.

پاسخ این موضوع گرچه در همان ابتدای امر با حضور مسئولان مختلف در رسانه های عمومی کشورارائه شد، اما با توجه به ادامه بعضی اظهارات در برخی رسانه ها و اشاره به آن در بعضی از تریبون های رسمی، دفتر تالیف کتابهای درسی لازم می داند تمامی مطالب پخش شده در فضای مجازی و نشریات کشور را عینا نقل و توضیحات کارشناسانه دقیق درباره هر کدام را ارائه نماید.

 

1.       حذف شهید فهمیده از کتابهای درسی!

پاسخ و توضیح: این خبر کاملا نادرست است. داستان شهید فهمیده و جمله تاریخی امام امت درباره ایشان سالهاست که در کتاب فارسی سوم دبستان در درس فداکاران (درس ششم صفحه 51) آورده شده است. در این درس داستان دختری دوازده ساله از هویزه به نام شهید سهام خیام نیز آورده شده است که شخصیت الگویی مناسبی را برای دختران نیز بوجود می آورد و کتاب درسی این شهید بزرگوار و ناشناخته را به الگویی شناخته شده تبدیل کرده است.

همچنین نام شهید محمد حسین فهمیده همچون سابق کتاب هدیه های آسمان ششم دبستان در بافتی جدید و موثرتر از قبل آورده شده است(درس پانزدهم صفحه 88) که در ادامه بطور مبسوط توضیح داده خواهد شد.

 

2.      حذف درس رهبر کوچک از کتاب هدیه های آسمان ششم دبستان چاپ 1395!

پاسخ و توضیح: این درس حذف نشده است بلکه تنها عنوان آن تغییر یافته که آن هم دلیلی کاملا موجه دارد. همین امر مایه اشتباه افراد گوناگون شده است.در حالی که درس قبلی با حفظ همان هدف، محتوا و رویکرد قبلی،اما با توسعه کمی و کیفی چشمگیر هم چنان در کتاب وجود دارد (درس پانزدهم صفحه 84). متن جدید درس از شش به هشت صفحه افزایش یافته و تعداد کلمات درس که یکی از شاخصهای کمّی محتوا به شمار می آید از 539 به 713 ارتقاء یافته است. تعداد فعالیتهای یادگیری درس در نسخه قبلی 5 فعالیت (فقط در سه سطح اول یادگیری)  و در کتاب جدید 8 فعالیت ( تا سطح پنجم یعنی بالاترین سطح یادگیری) است که میزان تاثیر گذاری درس و درونی شدن اهداف آن را افزایش میدهد و بدین ترتیب موقعیتهای یادگیری فعال بیشتری را برای فرگیران فراهم می سازد. تعداد تصاویر درس از 4 به 7 رسیده است و تصاویر کودکانه با توجه به سن دانش آموزان جای خود را به تصاویر واقعی و جذابتر داده است.

از نظر محتوایی نیز متن بهبود چشمگیری یافته است. در شروع درس با خوش ذوقی نویسندگان،اردوی راهیان نور از میدان شهدای تهران و با اشاره به تعجب دانش آموزان و طرح موضوع شهدای پیروزی انقلاب اسلامی و هفده شهریور آغاز می شود و پس از یک برش، به منطقه دو کوهه که در طول جنگ بخاطر موقعیت راهبردی خود به عنوان مفصل عمیلات دفاع مقدس بین جبهه های غرب و جنوب عمل می کرد و هم اکنون نیز در برنامه های راهیان نور جایگاهی اصلی دارد میرسد. آنگاه به نقطه شروع درس قبلی یعنی حسینیه شهدای گمنام شلمچه می رسد و در ادامه وصيت‌نامه نوجواني شهيد براي درك بيشتر نوجوانان از فلسفه حضور هم‌سالان آنها در جبهه‌ ارائه میگردد. علاوه بر آن به موضوع تكريم خانواده‌هاي شهداء و ديدار مستمر مقام معظم رهبری با آنها كه در درس قبل وجود نداشت، پرداخته شده است.

 

3.     حذف نام شهید فهمیده از درس پانزدهم کتاب هدیه های آسمان ششم دبستان!

پاسخ و توضیح:  همانطور که ذکر شد نام شهید فهمیده از درس فوق حذف نشده، بلکه از نقطه ای از متن به نقطه دیگر و از بافتی مروری و تکراری به بافتیسازندهو فعال (صفحه88) برده شده است.

نام شهید فهمیده در متن قبلی به این صورت آورده شده بود: " دور تا دور حسینیه با تابلوهایی تزیین شده بود. روی یکی از این تابلوها جمله ای از امام خمینی (ره) نوشته شده بود: رهبر ما آن طفل سیزده است که ... ". لازم به ذکر است که هم اکنون این جمله عینا و با تفصیل بیشتر و در فضایی جذاب و داستانی در کتاب فارسی سوم دبستان آورده شده است و همین دانش آموزان آن را خوانده اند. با توجه به قواعد حرفه ای تالیف، تکرارعینی یک مطلب در دو کتاب درسی یک دوره تحصیلی، نشانه ای از عدم اشراف  و آگاهی نویسندگان کتابهای درسی نسبت به کار یکدیگر تلقی و یک نقطه ضعف محسوب میشود، لذا از این کار پرهیز شده است. نکته دیگر این که در وضعیت قبلی کتاب، طرح این جمله، منشاء و مبنای هیچ فعالیت یادگیری برای فهم معنای عمیق آن و الگو گیری از آن شهید عزیز و نحوه عمل او قرار نگرفته بود. از این رو تکرار صرف جمله مزبور از نظر آموزشی نمی توانست قابلیت دفاع و توجیه داشته باشد.

در کتاب جدید اما، يكي از مهم‌ترين فعاليت‌هاي يادگيري عميق و فكري كتاب به اين شهيد عزيز اختصاص یافته است. گفتنی است که دانش آموزان در درس سوم این کتاب با داستان حضرت قاسم بن الحسن علیهما السلام و سه درس بزرگی که از رفتار ایشان در واقعه عظیم عاشورا می توان گرفت یعنی شهادت طلبی، ولایتمداری و غیرت دینی آشنا شده اند. اینک در درس حاضر، فعالیتی با عنوان "ایستگاه فکر"  این دو آموخته قبلی یعنی داستان شهید فهمیده و داستان حضرت قاسم علیه السلام را فرا می خواند و به نحوی سازنده و موثر به هم پیوند میزند و چنین مطرح می کند: "چه شباهت هایی میان رفتار حضرت قاسم علیه السلام در روز عاشورا و رفتار حسین فهمیده در جنگ می شناسید؟" در ادامه این فعالیت دو جای خالی برای درج نظرات دانش آموزان آورده شده است. تغییر عنوان درس از رهبر کوچک به سرزمین های همیشه سبز نیز بر همین مبنا یعنی به دلیل عدم تکرار جمله حضرت امام ضرورت یافته است.

پس بطور خلاصه باید گفت که اولا به هیچ وجه نام شهید فهمیده از درس پایه ششم حذف نشده است.  ثانیا جمله مشهور حضرت امام خمینی درباره ایشان نیز گرچه در این پایه نیامده است اما از کتابهای درسی حذف نشده و در پایه سوم وجود دارد،تنها از تکرار عینی آن هم در پایه سوم و هم در کتاب سال ششم پرهیز شده است. در عین حال مفروض گرفته شده است که دانش آموزان داستان شهید فهمیده را به خاطر دارند، و ازین رو مورد فراخوان ذهنی قرار گرفته است.

 

4.     حذف استکبارستیزی از کتابهای درسی!

پاسخ و توضیح : هرگز چنین نیست. یکی از پژوهشهای اخیر درباره کتابهای درسی نشان دهنده وجود صدها صفحه مطلب گوناگون و متنوع و همه جانبه درباره ارزشهای انقلاب اسلامی، دفاع مقدس، استقلال، مبارزه با استکبار و موضوعات مشابه در کتابهای درسی مختلف است. این مطالب نه تنها در دروسی مانند دینی، قرآن، مطالعات اجتماعی، تاریخ، آمادگی دفاعی، هنر و فارسی بلکه حتی در کتابهای درسی ریاضی، علوم تجربی و علوم پایه همچون فیزیک و شیمی گسترده شده است. مروری گذرا بر کتابهای فرزندانمان درستی این امر را آشکار می سازد.

جالب توجه این که مقاله کذایی نشریه صهیونیستی هم از همین امر ملول و دل نگران است و نشان دهنده عمق سو گیری ارزشی در کتابهای درسی کشور عزیز ماست که خار چشم دشمنان اسلام است. 

5.     تغییر کتابها در دوران دولت تدبیر و امید!

پاسخ و توضیح : این اتهام نادرست، غیر منصفانه و شاید مغرضانه است. واقعیت این است که اعضای شورای برنامه ریزی درسی و تالیف کتاب جدید هدیه های آسمان امسال، همان مولفان کتاب پیشین هستند و تغییر خاصی نکرده اند و کتاب بر اساس همان برنامه درسی تدوین شده است. اگر این کتاب تغییرات عمده ای داشته و حجم آن از 72 به 104 صفحه افزایش یافته، این تحول حاصل بازنگری و نگاه عمیق تر ایشان به کتاب قبلی خود و تلاش برای خلق موقعیتهای یادگیری موثرتر بوده است.

اصولا عرصه آموزش و پرورش در تمامی کشورها از جمله ایران، معمولا با امواج سیاسی دچار تغییرات کلان نمی شود و بیشتر تحت تاثیر ارکان عمیق سیاسی کشور است.در این میان،تالیف کتابهای درسی با ویژگیهای خاص خود در ساختن آینده ملت، تابع سیاستهای کلان ملی و اسناد بالادستی مصوب کشور است و با تغییر دولتها دچار تغییر نمی شود.

 

نکته پایانی: چه کسانی از این فضا آسیب دیدند؟

گرچه عده ای از روی مثبت اندیشی، ایجاد این جو و هیاهوی رسانه ای را نشانه ای از حساسیت جامعه نسبت به حفظ ارزشهای دفاع مقدس دانستند و شاید حتی با قصد خیر به آن دامن زدند، اما ایشان شاید به این نکته ظریف و مهم توجه نکردند که ایجاد این فضای کاهنده و چنین حجم عظیمی از مطالب نادرست و خلاف واقع،منجر به ایجاد دل نگرانی عمیق در خانواده های محترم شهدا، آزادگان سرفراز و تمامی دل بستگان انقلاب اسلامی و ارزشهای والای دفاع مقدسشود و زمینه ای بسازد که ایشان تصور کنند وقتی سنگر آموزش و پرورش که همیشه به دست بهترین نیروهای نظام اداره شده است و امین امام، مردم و رهبری بوده است بدست دشمنان فتح شده ومطابق با منویات  و نقشه های ایشان عمل میکند، وای به حال دیگر دستگاههای کشور. بدیهی است اگر چنین جنجال و هیاهویی از واقعیت برخوردار بود جای مطرح ساختن آن و خروش فراگیر فریادگران را داشت، اما هنگامی که حقیقتا مبنای صحیحی وجود ندارد و هیچ کاهش، حذفیا تغییر غیر موجهی رخ نداده، نتیجه ای جز آزار دل ایثارگران و دلسردی سربازان دلسوز و ارزشی فرهنگ کشور در برندارد و این خسرانی بزرگ است.

نکته تامل برانگیز و قابل بررسی دیگری نیز در این زمینه قابل طرح است:

مقاله نشریه نه چندان مشهور (Israel Hayom) با عنوان (Iran refuses to roll back rogue policy) در تاریخ بیست وهشتم شهریور95 به زبان انگلیسی منتشر شده است. با شگفتی، متن فارسی این مقاله تنها دو روز بعد، همراه با صفحاتی از کتاب درسی هدیه های آسمان پایه ششم، بطور گسترده در فضای مجازی انتشار می یابد. در حالی که هنوز مدارس کشور باز نشده و کتابهای درسی دوره ابتدایی به دانش آموزان تحویل نشده است و عموم مردم هنوز کتاب جدید را ندیده اند.

آیا نمی توان تصور نمود که افرادی با آمادگی، آگاهی و شاید هماهنگی قبلی، با مقاصدی خاص اقدام به این کار نموده اند و این مقطع زمانی را مناسب ترین زمان برای آن تشخیص داده اند. والله عالم

 

بازگشت به ليست اخبار