مقاله ها
 
 
 
سیستم حضور و غیاب;
فیش حقوق
چند نكته درباره كتاب تفكر و سواد رسانه‌اي پايه دهم

نهضت سواد رسانه‌ای بالاخره به مهم‌ترین وزارت‌خانه کشور هم رسید و سبد کتاب‌های پایه دهم سنگینی یک کتاب دیگر را نیز با عنوان “تفکر و سواد رسانه‌ای” در خود احساس کرد. این امر اگر چه خیلی دیر اتفاق افتاد اما کاری به جا و قابل تأمل بود.

نهضت سواد رسانه‌ای مدتی است در فضای حقیقی و مجازی جامعه بسیار مورد توجه قرار گرفته است اما آن چه به خصوص در فضای مجازی دیده می‌شود بیشتر توصیه و دادن مجموعه‌ای از اطلاعات و هشدارها است که قطعا بدون تمرین و یادآوری و پیداکردن مصداق‌های عینی و تجزیه و تحلیل داده‌ها به سرنوشتی نظیر شعرها و لطیفه‌های تلگرامی (یعنی کپی و پیست کردن) دچار می‌شود.
نگاهی به سرفصل‌های کتاب، نشان می‌دهد مولفان در این مجال اندک، تنها به دنبال بیان نکات اصلی با بیانی کلی هستند. اشاره به برخی اصول کلی سواد رسانه‌ای، بیان و شرح مختصر پنج سوال کلیدی در این حوزه، آشنایی با اصطلاحات: بازنمایی، کلیشه، اقناع، انواع مخاطب، مهندسی پیام، دروازه‌بانی خبر، رژیم مصرف رسانه‌ای و … در قالب ۵۶ ساعت تدریس طی سال آموزشی، نهایت فرصت و امکانی است که آموزش و پرورش در اختیار این مبحث مهم روز گذاشته است آن هم فقط در پایه دهم و نه در دوره‌ها و پایه‌های دیگر، و نه به صورت یک درس اصلی و اجباری بلکه انتخابی بین دو درس دیگر هنر و کارگاه کارآفرینی!

در بیان مباحث کتاب، مولفان برای تفهیم درست و کامل هر بخش از راهکارهای مختلفی نظیر جدول، تصاویر متنوع، فعالیت گروهی، گفت و گوی کلاسی، فعالیت در خانه و حتی لطیفه‌های رسانه‌ای استفاده کرده‌اند. درج آیاتی از قرآن کریم و احادیث و سخنان ائمه دین در ارتباط با هر بخش از درس بر وجهۀ دینی و علمی مباحث مطرح شده افزوده است. بیان مثال‌های روز از بین برنامه‌های پرمخاطب رسانه‌ای و استفاده از تصاویر مفهومی و غالبا طنز، تشویق دانش‌آموزان به دیدن انیمیشن‌ها و فیلم‌های کوتاه مرتبط با موضوعات هر فصل برای بررسی و تحلیل درست آن‌ها نیز نکات مثبت دیگری است که مولفان برای جذاب‌تر شدن این درس به کار برده‌اند. پرداختن به مباحثی نظیر شبکه‌های اجتماعی، اینترنت اشیا، رسانه و سبک زندگی، توجه به مد و الگوپذیری دانش‌آموزان از شخصیت‌های مطرح جامعه و بیان توصیه‌هایی در نحوه کاربرد و استفاده از رسانه‌ها از دیگر موارد قابل ذکر در کتاب تفکر و سواد رسانه‌ای است

در خصوص نمره و ارزشیابی این کتاب نیز، دخالت دادن والدین در امتیازدهی به دانش‌آموزان، نقطه قوتی است که علاوه بر کمک به ارتباط‌گیری بهتر والدین با فرزندان، به نحوی آنان را نیز در معرض آموزش و توجه به مبحث سواد رسانه‌ای قرار می‌دهد. پر کردن برگه ثبت مشاهدات (چک لیست) از طرف معلم و والدین و داشتن طرح‌های تولیدی در هر دو نوبت آزمون سال تحصیلی نیز از دیگر تمهیداتی است که مولفان برای اهمیت بخشیدن به این درس در نظر گرفته‌اند

هر چند این کتاب به عنوان اولین کتاب رسمی که در مدارس کشور با نام سواد رسانه‌ای آموزش داده می‌شود خالی از نقص و ایراد نیست که قطعا اشکالات آن در چاپ‌ سال‌های بعد برطرف خواهد شد اما نکته حائز اهمیت، آموزش صحیح و کارشناسی این کتاب برای دانش‌آموزان است. انتخاب دبیرانی که دانش و شناخت کافی در مباحث رسانه‌ای دارند، برگزاری دوره‌های ضمن خدمت کارگاهی و کاربردی برای آنان، فراهم کردن مقدمات لازم برای آموزش کامل هر مبحث ( نمایش فیلم، انجام کارهای گروهی و …) از جمله نکاتی است که رعایت آن برای نتیجه‌بخش بودن مباحث کتاب بسیار موثر است.

بدیهی است بی‌توجهی به انتخاب درست معلم برای تدریس این کتاب و یا حتی صرف‌نظر کردن از تدریس آن به بهانه نداشتن مربی کارآزموده و جایگزین کردن دروس دیگر به جای این کتاب نه تنها تلاش مولفان و مسئولان را برای تهیه این کتاب بی‌ثمر خواهد کرد بلکه جفای نابخشودنی در حق دانش‌آموزانی خواهد بود که در بمباران رسانه‌ای عصر حاضر نیازمند چتری برای در امان ماندن از آسیب‌های وارده و سبدی برای جمع‌آوری موقعیت‌های پیش‌آمده هستند.

می‌توان گفت اهمیت سواد رسانه‌ای در دنیای امروز از نان شب هم بیشتر است چرا که اگر نان شب نداشته باشید فقط گرسنه می‌مانید اما اگر سواد رسانه‌ای نداشته باشید تبدیل به نان شب می‌شوید، شهرزاد قصه‌گو اگر نمی‌توانست با قصه‌هایش ذهن شاه را تسخیرکند نان‌ شب جلادان قصر می‌شد اما او خوب می‌دانست چطور از ابزاری به نام قصه استفاده کند تا به مقصودش برسد کاری که فرستندگان پیام و در حقیقت صاحبان قدرت در عصر حاضر (با استفاده از این ابزار در فیلم‌ها و انیمیشن‌ها و بازی‌های سرگرم‌کننده) برای تأثیرگذاری بر نسل‌های جوان جوامع انجام می‌دهند. توجه به سواد رسانه‌ای یعنی اجازۀ نان شب شدن فرزندانمان را ندهیم.

منبع سایت رصد
نویسنده: فاطمه تیلونتن
بازگشت به ليست اخبار